Emprem d’uost Alp Russein 2026
“Mintga stgella ha siu agen tun”
Caras soras e cars frars en Cristus, cars tuts
Jeu selegrel d’astgar esser oz cheu cun vus tuts, en in liug aschi magnific, per festivar la fiasta digl 1. d’uost cun in survetsch divin sut tschiel aviert.
Sur nus- il tschiel immens.
Entuorn nus – ils cuolms majestus.
E sut nos peis, la tiara che porta nus.
Nus sesin oz buca en nossa baselgia giu el vitg. L’alp ei oz nossa baselgia. Il tschiel ei il tetg, la pezza ils mirs e las pradas cun lur fluras e lur pastg procuran per la decoraziun. Ils utschals ed il flum contan laud e forsa udin nus perfin enzacu ina stgella duront igl alzar si.
Jeu lessel entscheiver il priedi cun ina pintga historia:
In buobet ei ius l’emprema gada cun siu tat ad alp. Dapertut pasculavan vaccas cuntentas sin pastira. Entginas purtavan grondas plumpas, autras pli pintgas stgellas ni bransinas. Certinas tunavan bass e ferm, autras clar e fin.
Il buobet ha tedlau in detg mument e lu dumandau siu tat:
«Ti tat, daco han buca tut las vaccas la medema stgella entuorn culiez? Quei fuss zaco pli gest ed havess in cert uorden.»
Lu ha il tat stuiu rir ed ha detg:
«Sas, miu car, mintga stgella, mintga bransin e mintga plumpa ha siu agen tun. Aschia auda il pastur nua ch’ils animals sesanflan. Pertgei entgins enconuscha el sulettamein vid il tun dalla stgella. Sche tuttas vaccas tunassen tuttina, fuss ei segir in cert uorden- mo la diversitad da suns e tuns muncass diltuttafatg, ed ei tunass lungurus.»
Il buobet ha tedlau aunc inagada, lu ha el detg:
«Atgnamein tuna l’entira alp sco musica.» Cheu ha il tat surris ed omisdus han gudiu in mument la musica alpestra.
Jeu quetel che quei seigi in fetg bi maletg per descriver nossa patria.
Era tier nus tuna negin sco tschel.
Nus discurrin differents lungatgs, nus vivin els cuolms ed ella planira, en vitgs ed en marcaus. Nus havein differents mistregns, differents meinis e differentas historias da veta.
Ils ins han bugen caschiel ed ils auters tschugalata. Ed aunc auters ein leds sch’els ston buca sedecider e san magliar omisdus.
Nus essan pia fetg differents, e gest quei fa nossa veta biala ed intressanta.
Era nossa patria viva da quella immensa diversitad.
In tec sco tier las differentas stgellas en nossa historia.
Magari tuna ei harmonic e magari fa ei mal las ureglias. Era sche tuts van buca ella medema direcziun, s’udin nus tuttina ensemen.
Ella lecziun dad oz havein nus udiu dad ina buna e biala tiara. Ina tiara sco la nossa: cun dutgs e fontaunas, cun pradas e buna raccolta. Cun tut quei ch’il carstgaun drova per viver.
Sche nus mirein oz cheu entuorn, lu vegnin nus pertscharts tgei che Moses manegia. Nus vesein cheu cuolms e pastiras, uauls, animals e dutgs che sgarguglian. Ina cuntrada da smarvegl, per la quala nus astgein esser engrazieivels a nies Scaffider.
Per tgirar quella magnifica tiara drova ei naturalmein massa lavur. Aschia era la tgira dad in’alp. Mulscher, far caschiel, pinar las seivs, pertgirar las vaccas ed aunc bia auter. E quei da tutt’aura. La bellezia da nossa tiara ei buca mo ina biala culissa- ella ei spazi da viver e luvrar.
Jesus di egl evangeli dad oz:
«Vus essas il sal dalla tiara e la glisch dil mund.»
Igl ei in fatg ed ina realitad concreta e buca ina pusseivladad. El di: “Vus essas” e buca “vus saveis forsa esser”…Mintgin da nus sa effectuar enzatgei vid il beinreussir da nies mund.
Sal ei enzatgei fetg pign. Ins drova buca bia per dar gust. Senza sal ei la pulenta che nus magliein suenter fada e senza gust.
Cun pigns segns, sco in garnin da sal, savein nus dar gust a nossa veta communabla: cun in bien plaid, cun in surrir, cun in’ ureglia aviarta, cun in maun che segida, cun in “engraziel fetg”, cun ina strocla ni ina biala sentupada.
«Vus essas la glisch dil mund»
Duront il di, en la glisch dil sulegl ,ei tut bein vesibel. Pér la sera, cura ch’ei vegn stgir, vesein nus ina pintga glisch sin gronda distanza.
Ina glisch sto pia buc esser gronda per sclarir el mund.
Oz sclarescha era nossa Svizra- e nus astgein selegrar da quella fiasta ed esser engrazieivels per nossa grondiusa patria.
Lein tgirar nossas ragischs, tradiziuns e valurs cristianas e magari drizzar noss’egliada era sur ils cunfins, star marviglius per igl jester e mantener il respect pil concarstgaun.
Pertgei ina solia e suletta stgella fa aunc negina musica.
Ina solia e suletta glisch sclarescha buc il mund.
In soli e sulet garnin da sal cungescha aunc buca ina entira vanaun pulenta.
Pér culs pli differents tuns resunan ensemen, nescha la gronda sinfonia dalla veta. Il plaid sinfonia munta nuot auter che “tunar ensemen”.
E tut ils pigns segns da curtesia enviers nos concarstgauns dattan in bien sulom per nossa cuminonza.
Nus duvrein in l’auter. Pascal Gamboni conta en ina da sias canzuns: “Nus essan tuts fatgs in per l’auter.”
L’autra gada cu nus udin la musica dallas stgellas sid’alp seregurdein nus, ch’era mintgin da nus ha siu agen tun, siu agen dun, sia atgna glisch. Ed ensemen savein nus procurar che nossa patria resti ina tiara cun in ferm e bien sulom per in e scadin.
En quei senn giavischel jeu era en num da sur Alexi a nus tuts in benediu e legreivel 1. d’uost.
Ludaus sei Jesus Cristus.
