Historia dalla pleiv

Igl onn 1261 intervegnin nus per l’empremagada d’in «Dominus presbiter Federicus in campo sancti Johannes». Varga 170 onns han paders caputschins da Brescia pastorau la pleiv da Sogn Gions (1648–1817). Allura han puspei paders benedictins e plevons da nossa cuntrada surpriu la pastoraziun. 
Pliras gadas ei la baselgia vegnida restaurada. Igl onn 1640 eis ella vegnida scarpada giu tochen alla part giudem dil clutger e vegnida remplazzada entras il baghetg hodiern en stil gotic/baroc tardiv. 1799 han ils franzos arsentau la baselgia e destruiu grondas parts dil cuntegn. 
Igl onn 1821 ein 3 zenns existents vegni culai da Gion Battesta Monzini da Bergamo en il santeri da maun sura encunter Cons. La baselgia parochiala ei restada duront biars onns (ca. 1700) liug da pelegrinadi. Pader caputschin Fioriano da Brescia ha schau entagliar da Johann Ritz ina Mater Dolorosa, la quala el vestgida cun custeivla paramenta. El tschenta quella en baselgia parochiala. Sias preits eran gia suenter 10 onns curcladas vi cun varga 200 tablas votivas. 
En Surselva ha la claustra giu gronda influenza e segir era gidau a crear novs usits, sco era biaras processiuns. Ils rituals dallas singulas processiuns han ins surschau culs onns allas pleivs ed allas isonzas popularas. Da tut las processiuns che la pleiv practicava dapi baul ha ella aunc salvau tschun. La processiun da Sogn Gion Battesta ei la suletta processiun cun parada che vegn festivada en baselgia parochiala. Fuss l’invasiun dils Franzos digl onn 1799 buca stada, savessan las cronicas veglias senza dubi relatar aunc dapli ord la historia. Deplorablamein ein denton archivs e scartiras vegni destrui per adina. Aschia resta nuot auter che da perscrutar la historia da nos antentas cun agid da mirs e restonzas ch'ein oz aunc avon maun.